|
DX FM Sporadische E-reflectie
Heel veel FM-DX'ers zullen dit herkennen: je bent een verwoed
Shortwave-DX'er en in een aantal bulletins zie je ontvangsten van
verre stations op de FM-band. Kan dit wel? Hoe is het mogelijk dat
je in Midden Europa stations uit Spanje in stereo en met RDS op je
autoradio hoort? Het intrigeert je en voor je het weet heb je je
eerste FM-antenne. De portable of een oude tuner worden aan de
antenne gekoppeld en het FM-feest kan beginnen.
Na het verwerken van
de nodige literatuur weet je dat ontvangst van verre stations via
tropo (temperatuursinversie) en Sporadic E (weerkaatsing tegen
geïoniseerde lagen) mogelijk is. Al snel worden afstanden tot meer
dan 2000 km overbrugd. Het is niet ongewoon om in West-Europa
stations uit Spanje, Marokko, Finland en nog zoveel andere landen te
horen.
Sporadic- E, kortweg ES, is een van de facinerendste
verschijnselen in de 6- en 2- meterband. onder het begrip es
verstaat men grotere of kleinere ge-ioniseerde wolken, die zich op
een hoogte tussen de 90 en 110 kilometer in de nabijheid van de E-laag
vormen. de graad van ionisering kan van tijd tot tijd zo groot
worden, dat frequenties tot 50 mhz, in extreme gevallen zelfs tot
hoger dan 200 mhz gereflecteerd worden. daarbij zijn afstanden tot
maximaal 2500 km te overbruggen. in enkele gevallen zijn op 144 mhz
zelfs verbindingen over meer dan 4000 km gemaakt. omdat de reflectie
vrijwel zonder verstrooiingsverlies gebeurt, kan er met 10 watt
vermogen een rapport rond S-9 genoteerd worden. de signalen zijn
daarbij helemaal schoon.
Helaas zijn es-openingen slechts met
een geringe nauwkeurigheid te voorspellen. ze komen en verdwijnen
net zo geheimzinnig als de clown uit stephen kings thriller ,,ES''.
ze ontstaan quasi-toevallig, dus sporadisch, vandaar de naam E-Spo-radisch.
de tijdsduur van zulke openingen ligt in de 2-m band van enkele
minuten tot een kwartier of langer en kan met intervallen over een
hele namiddag verspreid in de tijd waargenomen worden. op 50 mhz is
een veel kleinere ioniserings-graad benodigd voor reflexties,
vandaar dat ze op 6 meter vaker, sterker en langduriger zijn waar te
nemen.
Bepaalde zaken vallen op bij ES:
Het is een typisch propagatie-verschijnsel van het zomerhalfjaar,
omdat 99 procent van alle 144 mhz ES-verbindingen zich afspeelt
tussen mei en september. de eerste es-openingen worden meestal
geregistreerd in de tweede helft van mei , de laatste eind augustus.
de grootste kans op es bestaat in de maanden juni en juli. omdat in
die periode ook diverse meteorietzwermen langs de aarde komen ( de aritiden, de c-perseiden, juni-lyriden en de aquiriden ), wordt een
samenhang tussen es en meteorietzwermen niet als toevallig beschouwd.
daarnaast wordt er ook een zeker verband met zonnige
weersomstandigheden aangenomen. Sporadische e-wolken zijn een lokaal
en toevallig optredende samen/klontering van electronen-concentraties. de metaal-ionen, meestal bestaande uit
ijzer en magnesium, die door meteoriet-deeltjes, welke in de
atmosfeer terecht komen, versterken en stabiliseren deze
concentratie. de verticale uitbreiding van de reflectielaag kan
oplopen tot 5 km, de horizontale verspreiding van zo'n es-wolk loopt
uiteen van 10 tot 100 km.
 |
Wat heb je nodig om
te FM-DX'en? Uiteraard een goede richtantenne, liefst met 5 of meer
elementen zodat je een goede richtingsgevoeligheid krijgt. De tuner
kan best een gewone, commerciële tuner zijn. De middenfrequent-filters kunnen aangepast worden zodat de
selectiviteit nog beter wordt. De meeste tuners kunnen ook RDS
uitlezen en dat is natuurlijk een hele hulp bij het identificeren
van stations. Met de nodige aanpassingen aan de tuner en de juiste
software kan de computer nog meer RDS-data uit het signaal puren.
Moet je meteen al die nieuwe spullen aanschaffen om te FM-DX'en?
Beslist niet.
Met een gewone tuner, een autoradio kan je al heel veel ongewoons
horen. In het verleden hebben FM-DX'ers stations uit heel Europa
gehoord op hun autoradio.
Je volgende taak is
het grondig leren kennen van de locale FM-band. Als je die eenmaal
perfect kent, dan ruik je het meteen als er wat aan de hand is.
Daarna moet je het weer in de gaten houden, weerkaarten controleren
en contact houden met andere FM-DX'ers. Met de weerkaarten zie je de
condities aankomen en als je met velen de band in de gaten houdt,
dan zal je weinig actie missen. |
Drachten: 26-05-2005 FM
|
|
Pioneer FM-AM Digital-Synthesizer Tuner F-504RDS |
Wat is er zo
plezierig aan het FM-DX'en? Vraag dit aan de liefhebbers van SW- of
MW-DX en dan zal je hetzelfde antwoord krijgen. Er gaat niets boven
het genot van toch te kunnen horen wat eigenlijk niet kan gehoord
worden. Het is gewoon magisch om ineens uit je boxen een ver station
te kunnen opvangen. Op je computerscherm verschijnt er pardoes
RDS-data van een station dat eigenlijk bedoeld is voor
vakantiegangers op de Balearen. Wat kan een mens nog meer verlangen:
een knusse avond, een drankje in de hand en een DX-station dat je
luisterhoek binnenkomt.
Als je op zoek bent
naar geweldige DX-ervaringen, contacten met andere
enthousiastelingen via telefoon en internet, uren plezier aan het
opstellen van antennes en het bijstellen van computerprogramma's,
dan moet je je eens begeven in de wondere wereld van FM-DX. Het
loont beslist de moeite.
Polen: | Troposferische DX
DRACHTEN - Woensdag morgen 28-09-2011. Vanaf 9:00 uur tot 12:00 uur
heb ik kunnen luisteren naar Wroclaw/G.Sleza. (770 km) 100.2 MHz. Met
TROJKA. Verder geen bijzonderheden gehoord en zeker geen
Polen meer!
Wroclaw / G.Sleza | Google Earth |
16°42'42" E -
50°51'55" N (KMZ)
Bekijk
het filmpje:
Polskie Radio Trójka
|
|
28-09-2011 |
|
|
|
Morrocco | Sporadische E-reflectie
Drachten: donderdag 11 juni 2009 |
Morrocco. Medi 1 uit Zaio 10 kW (ca. 2100 km)
MRC | Morrocco Zaio 10 kW (ca. 2100 km)
Sporadische E-reflectie, ontvangst filmpje
Download
hier het
medi 1.wmv
(95 KB) bestandje. 99.9 MHz
Zwitserland |
Troposferische DX
Drachten :
zaterdag 13 oktober 2007 | Tropo ontvangst uit Zwitserland op FM....
 |
|
 |
|
Drachten: zaterdag 13 oktober 2007 |
klik op de foto voor
uitvergroting...
|
19:22uur! SUI op 106.2
Rigi/Kulm Goed signaal met Italiaans stem geluid.
RSI1 | 24.000 kW
692km / Google Earth
download hier het
rigi1.wmv (415 KB)
bestandje. 106.2 MHz
|
|
 |
|
|
|
)
)
