Rijn
Muntjewerff begon TV DX - zoals veel DX-gebruikers
doen - nadat hij per ongeluk verre signalen op zijn
tv toestel had ontdekt. Op 28-jarige leeftijd bekeek
Rijn in juni 1961 stierengevechten van TVE chE2
Spain. Na verdere DX-ontvangst installeerde hij een
mast op het dak en behaalde hij een deel van de
eerste Europese UHF TV DX. In het voorjaar van 1970
bouwde hij een mast van 22,5 meter voor de
troposferische ontvangst van band 3 / UHF TV en een
log-periodieke array van 40-90 MHz op het dak voor
Sporadic E, F2, TEP en Meteor Scatter band 1 / 2 VHF
TV-ontvangst.
Rijn woont op een stuk land ongeveer 4,5 meter onder
de zeespiegel, een polder genaamd. Dit land werd
teruggewonnen uit de zee. Het grootste deel van
Nederland is een vlak laag landgebied, voornamelijk
gebruikt voor de landbouw. Vanwege een vlak 7 mijl
zicht naar de horizon in alle richtingen, heeft Rijn
veel succes gehad met verre band 3 en UHF
tropospheric TV DX.
Rijn heeft professionele hulp en advies ingewonnen bij het
samenstellen van zijn DX-TV-antenne- en apparatuursysteem.
Hij gebruikt 9 antennes voor DX-werk, elke antenne heeft een
eigen masthead-voorversterker en een eigen
signaalvoedingskabel. De twee Hirschmann 818 N 60
UHF-antennes zijn verbonden met een
Hirschmann-combinatie-eenheid. De coax-invoerkabels worden
gescheiden gehouden om interferentie van andere
frequentiebanden te voorkomen.
In het huis kan Rijn één van de drie UHF-kabelfeeds
verbinden met zijn Philips jaren 70 XT-700 UHF-tuner. Hij
gebruikt een Teling VHF naar UHF-up-converter. De
UHF-uitgang van de up-converter kan worden aangesloten op de
UHF-tuner. Een van de vijf VHF-coaxkabel-signaalinvoeren kan
worden aangesloten op de VHF-ingang van de up-converter. De
Philips XT-700 UHF-tuner is gemaakt in de vroege jaren 1970.
Voor het fotograferen van een DX-tv op het scherm maakt Rijn
gebruik van een oude Russische (SMENA) 35-mm camera en
Ilford FP4 125ASA-film. Rijn doet zijn eigen Black &
White-filmverwerking en printen.
-
Rijn's televisieprestaties op lange afstand in band 1 waren
opmerkelijk, met ontvangst vanuit Australië (ch 0), Korea (AFKN
Seoul ch A2), Maleisië (ch E2), Thailand (ch E2) en
zuidelijk Brazilië (Port Allegre ch A2 ). In totaal zo'n
2000 tv-stations uit 68 landen, wat een wereldrecord is voor
terrestrische tv-DX. Rijn's meest verre UHF-tv-ontvangst
komt van SR-2 chE34 Pajala, Zweden.
Toowoomba, Australia AU-0
via F2 10,000-mile 15-2-1991
Shqiptar,
Albania chC
via Es, 11-6-1993.
Zimbabwe
chE2
ZTV promo ID via TEP.
Sinds 1962 is Rijn lid van de Benelux DX club (BDXC). Het
Nederlandse VHF / UHF-antennesysteem van Rijn is ook de
grootste TV DX-installatie in Europa, zo niet de wereld. De
indrukwekkende DX-ontvangstresultaten van Rijn komen zeker
overeen met het uitgebreide antennesysteem.
Rijn verhuisde in 2009 naar een verpleeghuis en stierf
(†)
vervolgens in 2014. Hij was 81.
TV-DX'en is meer dan alleen aflopen
Sinds 1961,
het jaar waarin hij zijn eerste televisie- toestel kocht,
speurt Rijn Muntjewerff TV-kanalen af naar programma's en
testbeelden van verre en exotische stations. Een fototoestel
staat permanent op scherp om een beeld vast te leggen (hoe
onduidelijk ook). Tientallen fotoboeken heeft Muntjewerff
inmiddels al vol. Bart de Voogd ging kijken bij een man die
'verslaafd' is aan TV-DX'en.
Rijn Muntjewerff mag met recht Neerlands bekendste
TV-DX'er genoemd worden. Verslaggevers van Duitse, Belgische
en Nederlandse kranten brachten een bezoek aan deze amateur.
Veronica was al tweemaal bij hem op de koffie en de TROS
maakte over hem een programma, dat afgelopen augustus nog
eens werd herhaald. Muntjewerff is dan ook niet de eerste de
beste. Hij heeft in de 34 jaar dat hij zijn hobby uitoefent
meer dan 2000 zenders uit 68 landen ontvangen.
Poland TVP on Ch.: E.29, 1978.
Norge NRK on Ch.: E.3, 1980.
Iran, IRIB logo Ch.: E.2, 1990
LENINGRAD Ch.: R.3, 1985.
Huiskamer Hoe is de liefde voor de hobby eigenlijk ontstaan?
Muntjewerff: "In '61 kocht m'n eerste tweedehands TV-toestel.
Maar de verkoper zei dat ik niet aan aan de kanalenkiezer
mocht draaien, omdat het apparaat anders stuk zou gaan.
Als mensen dat soort dingen zeggen, ga je het natuurlijk
toch doen. Nou, toen zag ik opeens stierenvechten in
Spanje op de buis, he dat is interessant, dacht ik. Vanaf
toen was ik verkocht.
Centraal in de huiskamer staat een oude Philips 23TX 3871A
Multinorm, bouwjaar ergens aan het begin van de jaren 60.
Muntjewerff bespeelt behendig de knoppen en schakelaars, op
en onder de televisie. Het DX-en wordt al- leen onderbroken
als de oude buis een knetterend geluid maakt. "Af en toe dan
wordt het hem teveel en moet 'ie even afkoelen, maar zo'n
oude televisie is wel een eerste vereiste voor goede
ontvangst. Dat komt omdat deze toe- stellen nog zijn
uitgerust met een middenfrequent versterkingstrap. Vroeger
waren er namelijk minder zenders, dus bijvoorbeeld Lopik
moest ook in Den Helder te ontvangen zijn."
Achter in de tuin staat een tot 23 meter uitschuifbare
Cue Dee mast met zeven antennes; twee gekoppelde Hirsch-
mann Fesa 818 N60 antennes, uitge- rust met een Schrader
SBB 245 versterker. Een Fuba XC91 A en een Fuba XC91 E,
ook beide met een Schra- der SBB 245 versterker. Een horizon
tale en een verticale Wisi 24-element antenne en een
Hirschmann FM UK.i 8-elements antenne (beide met Polytron
P145-211 verst., band 3). Op het dak staan nog eens twee
breedband antennes, een 8-elements horizontale BDXC-antenne
en een 4-elements ver ticale band 1-antenne van Hirschmann,
gemodificeerd tot 80 MHz. De band-1-antennes, een FM- en een
2 band-1-antenne, zijn voorzien van een Polytron P145-lll
versterker.
De voortschrijdende techniek heeft het leven van de DX'er
een stuk gemakkelijker gemaakt. Veel DX-ers maken
tegenwoordig gebruik van een zogenaamde Icom. Dat is een
apparaat waarmee frequenties te identificeren zijn, zodat
men ook met een heel slechte ontvangst kan bepalen welke
zender te zien is. Maar Muntjewerff wil niets van dat
apparaat weten: "Nee, het is voor mij juist de sport om
met anderen te communiceren over de beelden die je
ontvangen hebt. Ik heb met ongeveer tien mensen regelmatig
contact. Het verste contact zit in Australië. We sturen
elkaar foto's toe van televisiebeelden die we zelf niet
kunnen identificeren. Soms kunnen we elkaar helpen." Voor
het identificeren van het Australische televisiestation WIN
heeft Muntjewerff hulp gekregen van zijn · vaste
correspondent in Australië die het station herkende in de
vage foto's die Muntjewerff rondstuurde. Later kreeg hij ook
een QSL-brief van het bewuste station. "Zo'n QSL-brief daar
gaat het natuurlijk om, maar die krijg je niet altijd.
Vooral de Russen, hè, die sturen nooit iets terug."
Sneeuwbeelden
Regelmatig wordt het interview onderbroken doordat
Muntjewerff iets ziet in het sneeuwpatroon op het
beeldscherm. "Kijk daar heb je Portugal", zegt hij en wijst
op een besneeuwd scherm waar met moeite wat patronen op te
ontdekken zijn. Laat staan de identiteit van de zeriqer.
''Doordat ik al zo lang aan het DX'en ben weet ik in
middels wanneer en waar je bepaalde zenders kan verwachten.
In de zomer is de ontvangst van Zuid Europese zenders goed
en komt er ook nog wel eens een Noor of een Zweed binnen.
Dat komt door de troposferische omstandigheden, die per
jaargetijde wisselen (zie kader). Maar de ligging van hoge
drukgebieden, de temperatuur en ionosferische omstandigheden
zijn ook van invloed. Een signaal kan worden meegevoerd door
een luchtlaag, een duet wordt dat genoemd en zo enorme
afstanden afleggen. Zo'n duet kan plotseling ophouden en de
ontvangst kan dan heel plaatselijk zijn. Ik ben wel eens
gebeld door een man uit Hoorn, dat is hier twintig kilometer
vandaag, die haalde allemaal Zweedse zenders uit de lucht.
Maar toen ik ging zoeken ontving ik geen moer. De ontvangst
is eigenlijk een weerbericht, omdat signalen nu eenmaal
moeilijk door ver schillende drukgebieden komen. Als ik
bijvoorbeeld een Italiaanse zender ontvang, kan je er donder
op zeggen dat er regen komt. Maar we stemmen er onze
vakantie niet op af, hoor." Het verste station dat ooit zijn
antenne in het Noordhollandse Middenbeemster heeft bereikt:
WIN Television uit Toowoomba in Queensland, Australië (op
16.100 kilometer!).
Na het gesprek laat Rijn Muntjewerff nog even de antennemast
zien die in de tuin staat. "Hiervoor had ik een andere mast,
maar die is met een storm in '87 omgevallen. Gelukkig waren
de antennes nog heel zodat ik alleen een nieuwe mast hoefde
te plaatsen. Deze Cue Dee mast is geheid en uitschuifbaar en
klapbaar. Als het nu stormt slaapt dat een stuk rustiger." -
RAM 168 sept. 1995 -
Ionospheric TV DX Reception
Highlights...
■ RTQ0 Toowoomba and
ABMN0 Wagga, Australia via multi-hop F2 (10,300 miles).
■
Porto Alegre, Brazil chA2 via afternoon TEP + Es, (4-6-1982)
(6,300 miles).
■
New Brunswick, Canada chA2 via F2 and 2Es (2,600 miles).
■
USA chA2 via multi-hop Es and F2.
■
ZTV Gwelo, Zimbabwe, Africa chE2 via F2/TEP (5,190 miles).
■
Sokoto, Nigeria, Africa NTV chE3 via multi-hop Es or TEP
(2,725 miles).
■
Somalia, Africa chE3 via TEP (4,000 miles).
■
VOK Timboroa, Kenya chE2 via F2/TEP (4,060 miles).
■
GBC Kissi, Ghana chE2 via F2/TEP (3,200 miles).
■
Libya chE3 via Es (1,600 miles).
■
Thailand chE2 and chE3 via multi-hop F2 (5,700 miles).
■
RTM Malaysia chE2 via multi-hop F2 (6,200 miles).
■
Seoul, Korea AFKN chA2 via multi-hop F2 (31-11-1981) (5,300
miles).
■
China chR1/C1 via F2.
■
RTVE Canary Islands chE3 via double-hop Es.
■
Dubai, UAE DCRTV chE2 via F2 and Es (3,205 miles).
■
Amman, Jordan chE3 via 2Es (2,120 miles).
■
Dhahran, Saudi Arabia, Aramco TV chE3 via 2Es.
■
Lebanon chE2 and E4 via Es (2,000 miles).
■
Laayoune, Morocco chE4 via Es (1,300 miles).
■
Egypt chE3 via 2Es (2,000 miles).
■
Homs, Syria chE2 via 2Es (1,980 miles).
■
IRIB Iran channels chE2-E4 via 2Es (2,200 miles).
■
Far east Russia via multi-hop F2 (5,000 miles).
■
TSS Russian band III chR7-11 via Es (1,200 miles).
■
RTA Algeria band III chE5 via Es (1,200 miles)
Tropospheric TV DX Reception Highlights...
■
Russian band III and UHF TV.
■
Pajala, Sweden chE34 (1,120 miles).
■
TVE-1 Caceres, Spain chE11 (1,050 miles).
■
Faroe Islands ChE6 & E9 (780 miles).
■
YLE Finland ch's E5, 8 & 9.
■
Poland TVP-2 chR29 (450 miles).
■
Czechoslovakia band III and UHF TV.
■
Sljeme, Yugoslavia chE9.
■
500 420-444 MHz UHF ATV stations from five European
countries.