http://www.fmtvdx.eu
 
 
 
TV DX de actieve zoektocht naar verre radio -of televisiezenders
 

Drachten 2010
 
FM H
FM V gekoppeld
 

Drachten 2010
 
VHF 1 V
VHF 1 H
 

Rottevalle 1993
 
VHF 1 V
VHF 1 H
FM V
 

Rottevalle 1993
 
UHF V
UHF H
FM V
 

Rottevalle 1993
 
UHF H gekoppeld
VHF3 H
VHF3 V
FM H

 

TV DX-en FM-DX is de actieve zoektocht naar verre radio of televisiezenders ontvangen tijdens ongewone atmosferische omstandigheden. De term DX is een oude telegrafie term betekent "lange afstand."

VHF / UHF televisie en radiosignalen worden doorgaans beperkt tot een maximum verzorgingsgebied van ongeveer 40-100 mijlen (64-160 km ) in gebieden waar de uitzending spectrum overbelast is, en ongeveer 50 procent verder in de afwezigheid van interferentie. Echter, het verstrekken van gunstige atmosferische omstandigheden aanwezig zijn, televisie en radiosignalen kunnen worden ontvangen soms honderden of zelfs duizenden kilometers buiten hun beoogde dekkingsgebied. Deze signalen worden dikwijls met een groot openlucht antenne systeem aangesloten op een gevoelige TV of FM ontvanger, hoewel dit niet altijd het geval. Vele malen kleiner Antenne zoals in voertuigen stations verder dan normaal ontvangen afhankelijk van gunstige omstandigheden.

Terwijl slechts een beperkt aantal lokale stations normaal op bevredigende signaalsterkten kan worden ontvangen in een bepaald gebied, afstemmen op andere kanalen zwakkere signalen kunnen onthullen van aangrenzende gebieden. Constanter sterke signalen, met name versterkt door ongewone atmosferische omstandigheden, kan worden verwezenlijkt door het antennesysteem . De ontwikkeling plaats in TV FM DX als hobby kan optreden na verdere signalen opzettelijk of per ongeluk ontdekt, leidt tot een ernstig interesse voor de verbetering antenne van de luisteraar en de ontvangende inrichting voor het oog actief naar lange afstand televisie en radio ontvangst.


Mijn eerste ervaring met tvdx, ontvangst uit Duitsland met een combi antenne voor Smilde VHF/UHF (K6/K47) en dus mijn eerste foto's van testbeelden met identificaties uit 1984. NDR is Lingen (120 km) op E41 en WDR is Langenberg (220 km) op E9 en Radio Bremen is Bremen op E22. (182km). Dit is Tropo  DX!


in de zomer 1987, VHF1 Horizontaal, VHF 3 Vertikaal, UHF Vertikaal


UHF Horizontaal, VHF 3 Horizontaal en VHF 1 Vertikaal (1988)

De mooiste plaatjes zijn wel de testbeelden met een zendernaam. Noorwegen en Duitsland maakten hier veelvuldig gebruik van.



   

   

Voor TV DX-er zijn de volgende banden van belang:

 VHF:Very High Frequency:
 
Band I  = TV kanalen 2 - 4, globaal tussen 40 en 70 MHz.
Band 3 = TV kanalen 5 -12,175-230 MHz.
   
West-Europa
Systeem B 625 lijnen
 
Kanaal Video (MHz) Audio (MHz)
2 48,25 53,75
2A 49,75 55,25
3 55,25 60,75
4 62,25 67,75
5 175,25 180,75
6 182,25 187,75
7 189,25 194,75
8 196,25 201,75
9 203,25 208,75
10 210,25 215,75
11 217,25 222,75
12 224,25 229,75
Oost-Europa
Systeem D 625 lijnen
 
Kanaal Video (MHz) Audio (MHz)
1 49,75 56,25
2 59,25 65,75
3 77,25 83,75
4 85,25 91,75
5 93,25 99,75
6 175,25 181,75
7 183,25 189,75
8 191,25 197,75
9 199,25 205,75
10 207,25 213,75
11 215,25 221,75
12 223,25 229,75
   
Frankrijk
Systeem L 625 lijnen
Kanaal Video (MHz) Audio (MHz)
1 47,75 41,25
2 55,75 49,25
3 60,50 54,00
4 63,75 57,25
5 176,00 182,50
6 184,00 190,50
7 192,00 198,50
8 200,00 206,50
9 208,00 214,50
10 216,00 222,50
Ierland
Systeem I 625 lijnen
Kanaal Video (MHz) Audio (MHz)
A 45,75 51,75
B 53,75 59,75
C 61,75 67,75
D 175,25 181,25
E 183,25 189,25
F 191,25 197,25
G 199,25 205,25
H 207,25 213,25
I 215,25 221,25
J 223,25 229,25
   
ItaliŽ
Systeem B 625 lijnen
Kanaal Video (MHz) Audio (MHz)
A 53,75 59,25
B 62,25 67,75
C 82,25 87,75
D 175,25 180,75
E 183,75 189,25
F 192,25 197,75
G 201,25 206,75
H 210,25 215,75
H1 217,25 222,75
H2 224,25 229,75
 
 
 UHF: Ultra High Frequency
 
Band 4 = TV kanalen. Dit is boven 300 MHz. Deze twee banden lopen bij  kanaal 39 in elkaar over.
Band 5 = TV kanalen 21 - 70, 470 - 860 MHz.
   
West-Europa
Systemen G en H 625 lijnen
 
Kanaal Video (MHz) Audio (MHz)
21 471,25 476,75
22 479,25 484,75
23 487,25 492,75
24 495,25 500,75
25 503,25 508,75
26 511,25 516,75
27 519,25 524,75
28 527,25 532,75
29 535,25 540,75
30 543,25 548,75
31 551,25 556,75
32 559,25 564,75
33 567,25 572,75
34 575,25 580,75
35 583,25 588,75
36 591,25 596,75
37 599,25 604,75
38 607,25 612,75
39 615,25 620,75
40 623,25 628,75
41 631,25 636,75
42 639,25 644,75
43 647,25 652,75
44 655,25 660,75
45 663,25 668,75
46 671,25 676,75
47 679,25 684,75
48 687,25 692,75
49 695,25 700,75
50 703,25 708,75
51 711,25 716,75
52 719,25 724,75
53 727,25 732,75
54 735,25 740,75
55 743,25 748,75
56 751,25 756,75
57 759,25 764,75
58 767,25 772,75
59 775,25 780,75
60 783,25 788,75
61 791,25 796,75
62 799,25 804,75
63 807,25 812,75
64 815,25 820,75
65 823,25 828,75
66 831,25 836,75
67 839,25 844,75
68 847,25 852,75
69 855,25 860,75
Oost-Europa
Systeem K 625 lijnen
 
Kanaal Video (MHz) Audio (MHz)
21 471,25 477,75
22 479,25 485,75
23 487,25 493,75
24 495,25 501,75
25 503,25 509,75
26 511,25 517,75
27 519,25 525,75
28 527,25 533,75
29 535,25 541,75
30 543,25 549,75
31 551,25 557,75
32 559,25 565,75
33 567,25 573,75
34 575,25 581,75
35 583,25 589,75
36 591,25 597,75
37 599,25 605,75
38 607,25 613,75
39 615,25 621,75
40 623,25 629,75
41 631,25 637,75
42 639,25 645,75
43 647,25 653,75
44 655,25 661,75
45 663,25 669,75
46 671,25 677,75
47 679,25 685,75
48 687,25 693,75
49 695,25 701,75
50 703,25 709,75
51 711,25 717,75
52 719,25 725,75
53 727,25 733,75
54 735,25 741,75
55 743,25 749,75
56 751,25 757,75
57 759,25 765,75
58 767,25 773,75
59 775,25 781,75
60 783,25 789,75
61 791,25 797,75
62 799,25 805,75
63 807,25 813,75
64 815,25 821,75
65 823,25 829,75
66 831,25 837,75
67 839,25 845,75
68 847,25 853,75
69 855,25 861,75

Afschakeling analoge televisie een feit

In de nacht van 11 op 12 december 2006 zijn de analoge televisiezenders definitief uitgeschakeld. Na 55 jaar analoog uitzenden is een tijdperk afgesloten.

Na een periode van hard werken waarin een nationaal dekkend digitaal zenderpark is opgebouwd werd het tijd om afscheid te nemen van analoge ether televisie in Nederland. Met een vanuit het hoofdkantoor van KPN Broadcast Services gecoŲrdineerde actie was de afschakeling van het analoge en het inschakelen van het digitale netwerk binnen een paar uur een feit.

Rond middernacht is begonnen met het uitschakelen van de steunzenders te Losser, Pietersberg, Slenaken en Noorbeek (locaties waar niet digitaal zal worden uitgezonden). Het eerste om te schakelen station is Eys. Ter plekke is de analoge zender uitgeschakeld waarna deze is afgekoppeld van de zendantenne. Na het aansluiten van de digitale zender op de antenne is deze in dienst genomen.
 

   

Propagatie vormen:

De atmosfeer rondom de aarde is opgebouwd uit meerdere lagen:


De opbouw van de atmosfeer rondom de aarde.

  • Troposfeer (0 tot 10 km)

  • Stratosfeer (10 tot 30 km)

  • Chemosfeer (30 tot 90 km)

  • Ionosfeer (90 tot 400 km)

  • Mesosfeer ( 400 km tot 1000 km)

In de Chemosfeer bevindt zich de zogenaamde D laag. Deze absorbeert Middengolf signalen overdag. In de ionosfeer bevinden zich de E en F lagen (200 tot 400 km).

Onder invloed van de zon komt het voor dat deze lagen zich als spiegel kunnen gedragen voor radiosignalen. Hoe meer zonneactiviteit er is des te hoger de frequentie is die weerspiegeld kan worden. Zeer zeldzaam komt het voor dat FM signalen door deze lagen worden weerkaatst. Meestal gaan de FM signalen er door heen de ruimte in. De activiteit van de zon die dit fenomeen af en toe veroorzaakt zit in een cyclus van 11 jaar. We bevinden ons nu in een minimum. Dus zal dit fenomeen pas over enkele jaren weer kunnen voorkomen.

Veel belangrijker voor interferentie, is de onderste laag. Ons weerbeeld wordt bepaald door bewegingen in de troposfeer. Hoewel er dus ook sprake kan zijn van beÔnvloedingen van FM radiosignalen die niet watergerelateerd zijn (zoals hierboven kort besproken), beperken we ons in dit artikel verder tot de invloeden vanuit de onderste luchtlaag van de aarde omdat deze zich aanzienlijk vaker voordoen.

De Troposfeer


Figuur 2: Normaliter daalt de temperatuur in de troposfeer geleidelijk met de hoogte.

Onder normale weersomstandigheden is het zodat de temperatuur dichter bij de aarde warmer is dan op grotere hoogte (zie figuur 2). Naarmate de lucht stijgt, daalt de temperatuur en condenseert de lucht tot er wolken worden gevormd. Gedurende lagedruk perioden zal de luchtmassa langzaam klimmen, vervolgens geleidelijk afkoelen en dan wolken vormen. Onder deze weerscondities is de troposfeer over het algemeen onstabiel. Gedurende hogedruk perioden krimpt de luchtmassa langzaam en bij het dalen stijgt de temperatuur en wordt een warmere en drogere atmosfeer gegenereerd, vaak zonder wolken. Onder deze condities is de troposfeer over het algemeen erg rustig en stabiel.

Temperatuursinversie

Ondanks dat temperatuur normaliter daalt bij het stijgen van lucht, kan het voorkomen dat bij bepaalde weersomstandigheden een luchtlaag gelijk blijft van temperatuur of zelfs stijgt. Boven het aardoppervlak kan zich een laag vormen zoals in figuur 3a en 3b. Deze loopt van vlak boven het aardoppervlak tot een hoogte van ongeveer 3 km. We spreken dan over een temperatuurinversie.

Temperatuurinversies vinden meestal plaats gedurende een aanhoudende periode van hogedruk boven onze de Noordzee, die het mogelijk maakt dat er laagvorming ontstaat. Deze kunnen een specifieke invloed op de FM radiosignalen hebben, met name als er omstandigheden zich voordoen zoals in figuur 3a en 3b


Figuur 3a Een temperatuurinversie op grondniveau


Figuur 3b Een zwevende laag van een andere temperatuur
.
 

FM TV propagatie



 
Figuur 4 Normale propagatie

FM radiosignalen propageren, zeg maar reizen, normaliter door de troposfeer in een iets gebogen lijn. Als resultaat van het buigen zijn FM radiogolven in staat om iets verder te reiken dan de optische horizon. Het punt waar de radiogolf uiteindelijk de grond raakt noemen we de radio-horizon. Achter de radiohorizon zal goede ontvangst moeilijker worden; de sterkte van het signaal neemt achter de radiohorizon onder normale omstandigheden snel af.  Overige, opwaartse signalen gaan letterlijk verloren in de ruimte.

Het buigen van een radiogolf wordt veroorzaakt door breking van deze golf en de mate waarin dit gebeurt wordt de brekingsindex van de troposfeer genoemd. De brekingsindex is afhankelijk van de temperatuur en de luchtvochtigheid. In een normale atmosfeer zullen de temperatuur en luchtvochtigheid afnemen en dat produceert een gestage verlaging van de brekingsindex. Onder deze stabiele condities is het mogelijk de radiohorizon redelijk gemakkelijk te berekenen.


Figuur 5 Uitzonderlijke propagatie via breking door een laag koude lucht.

In het geval van een temperatuurinversie zal de brekingsindex echter dramatisch wijzigen en zullen signalen veel verder kunnen reiken. In figuur 5 is een voorbeeld te zien waarbij een in de lucht weerkaatst signaal, dat normaliter verloren gaat, wel tot ver achter de radiohorizon komt. Deze vorm van propagatie wordt vaak een troposferische opening genoemd. De luisteraar ervaart dit als storing in zijn favoriete programma, ruis, gefluit. Soms ontvangt hij zelfs een geheel ander station. De luisteraar zal mogelijk op zoek gaan naar een beter te ontvangen station of zijn/haar favoriete omroep bellen met een klacht.
 



Figuur 6: Onderscheid tussen een normale stabiele situatie en naar de situatie waarbij de storing zeer hoog is (troposferisch) In figuur 6 zien we de mogelijke worst case variatie in dekking van een zender onder invloed van troposferische omstandigheden. Deze vermindering van het bereik met gelijke kwaliteit komt gelukkig minder dan 1% van de tijd voor. In het weggevallen gebied bestaat tijdens dergelijke tropo-omstandigheden mogelijk wel ontvangst, maar met een verminderde stereokwaliteit. Mono ontvangst is vaak nog wel mogelijk.

Weersgerelateerde interferentie en Sporadic- E
 

Sporadic- E layer

Voor de DX'er is het een geschenk uit de hemel: op een frequentie waar normaal niets of iets anders te horen is, is nu ineens het signaal van een zender uit BelgiŽ, Duitsland, of een verder weg liggen land te horen. Voor de luisteraar die op de reguliere frequentie het signaal van zijn favoriete radiostation verwacht, is het echter ronduit vervelend. De oorzaak ligt in die gevallen aan specifieke weersomstandigheden. Zoals bij mist, op warme dagen, of als de dag begint met felle zon. Dergelijke omstandigheden noemen we weersgerelateerde interferentie.

Het weer kan van invloed zijn op de propagatie van tv en radio signalen door de ether. Omdat de specifieke karakteristieken voor weersgerelateerde interferentie vooral in de zomer kunnen voorkomen, lijkt het een seizoensgebonden fenomeen. Toch hoeft dat niet het geval te zijn; ook in de andere seizoenen kan het gewenste signaal worden gestoord als gevolg van specifieke weersomstandigheden.

Hieronder een voorbeeld van wat ik heb ontvangen uit TunesiŽ

Remada, Kanaal E4 30kW 1989 - 2358 km Remada, Kanaal E4 30 kW 11-05-1996 - 2358 km
   

interferentie van de F2 laag

De E laag van de ionosfeer is niet de enige laag die VHF televisiesignalen kunnen reflecteren. Minder vaak, kan de hogere F2 laag ook VHF signalen propageren enkele duizenden mijlen buiten hun beoogde gebied van de opvang.

Zonneactiviteit heeft een cyclus van ongeveer 11 jaar. Tijdens deze periode, zonnevlek activiteit stijgt tot een piek en geleidelijk weer daalt tot een laag niveau. Wanneer zonnevlek activiteit toeneemt, de reflecterende mogelijkheden van de F1 laag rond de aarde staat hoogfrequente kortegolf communicatie. De hoogste-reflecterende laag, de laag F2, die ongeveer 200 mijl (320 km) boven de aarde, ontvangt ultraviolette straling van de zon , waardoor ionisatie van de gassen in deze laag. Overdag wanneer zonnevlek activiteit is op een maximum, kan de F2 laag intens geÔoniseerd geworden als gevolg van straling van de zon . Wanneer zonneactiviteit voldoende hoog is, de MUF (Maximum bruikbaar frequentiebereik) stijgt, vandaar de ionisatie dichtheid is voldoende om signalen tot ver in de 30 weerspiegelen - 50 MHz VHF-spectrum. Sinds de MUF progressief toeneemt, kan F2 receptie op lagere frequenties geven potentiŽle lage band 45-55 MHz VHF TV evenals VHF amateur radio paden. Een stijgende MUF zal in eerste instantie invloed op de 27 MHz CB -band, en de amateur 28 MHz 10 meter band vůůr het bereiken van 45-55 MHz TV en de 6 meter amateurband. De F2 MUF verhoogt het algemeen met een lagere snelheid in vergelijking met de Es MUF.

Omdat de hoogte van de F2-laag is ongeveer 200 mijl (320 km), volgt dat single-hop F2 signalen worden ontvangen op duizenden in plaats van honderden mijlen. Een single-hop F2 signaal zal meestal rond de 2.000 mijl (3.200 km) minimum. Een maximum F2 single-hop kan oplopen tot ongeveer 3.000 mijlen (4.800 km). Multi-hop F2 propagatie heeft laagband VHF-ontvangst nodig om meer dan 11.000 mijlen (17.700 km). Aangezien F2 receptie is direct gerelateerd aan de straling van de zon op beide een dagelijkse basis en in relatie tot de zonnevlekkencyclus, volgt dat voor een optimale ontvangst het centrum van de signaalweg ruwweg zal zijn op de middag.

De F2-laag wordt overwegend propageren signalen onder 40 MHz, waarbij de 27 MHz omvat CB-band , en 28 MHz 10-meter amateur radio -band. Minder vaak, televisie-en amateur-signalen in de 45 - zijn 55 MHz VHF band ook gepropageerd over aanzienlijke afstanden. In Noord-Amerika, F2 is het meest waarschijnlijk alleen van invloed op VHF TV-kanaal 2.

Televisiebeelden gepropageerd via F2 meer te lijden onder karakteristieke strepen en beeldschaduwen. Foto degradatie en signaalsterkte verzwakking toeneemt met elke volgende F2 hop.

Al mijn tv ontvangsten zijn te zien in mijn TV DX Fotoalbum !

Hieronder de wereldkaart met daar op ingekleurd de landen die ik ooit heb ontvangen !

 
Oranje = Tropo
Geel = Tropo en Sporadische E
Groen = Sporadische E
Blauw = Sporadische E en F2
Paars = F2

Hieronder een voorbeeld van wat ik heb ontvangen uit Iran..

Teheran, Kanaal E2. IRIB 2 - 15-2-1992, 4000km Teheran, Kanaal E4 IRIB 1 - 4-7-1990, 4000km

Hoogte punten: Tropo

  Land Details   KM
         
FRO  Faroer Eilanden  Ch. E06  Torshaven 1200
     Ch. E09  Suduroy 1247
■ IRL  Ierland  Ch. E40  Cairn Hill 920
■ LTU  Litouwen  Ch. E08  Klaipeda 1020
     Ch. E22  Siauliai 1150
     Ch. E30  Snieckus 1140
     Ch. E34  Siauliai  1150
■ NOR  Noorwegen  Ch. E02  Greipstad 570
■ POL  Polen  Ch. E03  Zielona Gora 650

■ SVK

 Slowakije

 Ch. E32

 Zilina 985
     Ch. E35  Banska Bystrica 1040

Hoogte punten: Sporadic E/TEP

  Land Details   KM

■ ARM

 ArmeniŽ  Ch. R1  Yerevan 3225
■ ARS  Saoedi ArabiŽ  Ch. E3  Dharan 4600
■ EGY  Egypte  Ch. E2  Dumyat 3180
     Ch. E4  Dumyat 3180
■ GER  Duitsland  Ch. E2  Grunten 705
■ IRL  Ierland  Ch. B  Maghera  991

■ IRN

 Iran  Ch. E2  Teheran 4000
     Ch. E3  ? -
     Ch. E4  ? -

■ ISL

 IJsland  Ch. E3  Stykkisholmur 2077
     Ch. E4  Skalafell 1815
     Ch.E4  Gagnheidi 1964

■ JOR

 JordaniŽ

 Ch. E3  Suwaileh 3351
■ MRC  Marokko  Ch. E4  Laayoune 3298
■ NIG  Nigeria  Ch. E3  Jaredi (Sokoto) 4480
■ NOR  Noorwegen  Ch. E2  Varanger  2260

SYR

 SyriŽ  Ch. E2  Homs 3158
     Ch. E3  Abou K'mal 3430
     Ch. E3  Nabi Saleh 3300
     Ch. E4  Hassakeh 3250
■ TUN  TunesiŽ  Ch. E4  Remada 2338

■ UAE

 Verenigde Arabische Emiraten

 Ch. E3

 Habshan 5100

Niet bevestigde Sporadic E/TEP ontvangsten !

  Land Details   KM
■ LBN  Libanon  Ch. E3  South Libanon 3200

■ CNR

 Canarische Eilanden

 Ch. E4  Izana

  1432

Hoogte punten: F2

  Land Details   KM

■ IRN

 Iran

 Ch. E2  ?  4000
■ KEN  Kenia  Ch. E2  Kisumu  6472
■ UAE  Verenigde Arabische Emiraten  Ch. E2  Dubai  5120
■ THA  Thailand  Ch. E2  Songkhla  9680
■ SYR  SyriŽ  Ch. E2  Homs  3158
■ ZWE  Zimbawe  Ch. E2  Gwelo  8364


Dubai VHF Channel E2 and, Kopaonik VHF Channel E3

Niet bevestigde F2 ontvangsten !

  Land Details  

KM

■ AU

 AustraliŽ  Ch. AU-0   Mount Mowbullan  15.940
■ CHN  China  Ch. R1  Meerdere zenders mogelijk !  
■ GHA  Ghana  Ch. E2  Kissi - 5000 KM     5000
KAZ  Kazachstan  Ch. R1  Lebyazhye, Kostanay  
■ MLA  MaleisiŽ  Ch. E2  Genting Highlands  10.085
■ NZ  Nieuw Zeeland  Ch. NZ-2  Wellington/Mount Kaukau  18.435
■ RUS  Rusland  Ch. R1  Meerdere zenders mogelijk !   
■ SRL  Sierra Leone  Ch. E2  Freetown 5252
UZB  Oezbekistan  Ch. R1  Lyangar  
     Ch. R1  Nukus  
■ THA  Thailand  Ch. E2  Udon Thani TV9, TV7     8900
     Ch. E2  ? TV7  
     Ch. E2  Nakhon Ratchasima     9080
■ TJK  Tajikistan  Ch. R1  Dushanbe  


F2, Ch. R1

Ch. E3 METV,  South Libanon ?

F2, Ch. R1

F2, Ch. R1

YouTube Afspeellijst TV DX
 
 

 

 
 
 

www.fmtvdx.eu